Cấu tạo protein và 9 chức năng quan trọng của protein đối với cơ thể người

Protein hay đạm là một trong những dưỡng chất quan trọng giúp duy trì sự sống của con người. Để biết chính xác protein là gì, protein có tác dụng gì, chức năng của protein đối với cơ thể, hãy cùng Whey Tốt tìm hiểu trong bài viết sau đây.

Protein là gì?

Protein hay còn gọi là đạm, là đại phân tử sinh học có vai trò quan trọng trong cơ thể sống. Protein đảm nhận các chức năng trong cấu trúc tế bào, vận chuyển chất, xúc tác phản ứng hóa học, điều hòa hoạt động cơ thể và bảo vệ cơ thể.

Protein là gì? (Nguồn: Internet)

Protein được cấu tạo từ các axit amin liên kết với nhau thông qua liên kết peptit. Cách sắp xếp axit amin khác nhau sẽ tạo nên cấu trúc protein khác nhau. Trong tự nhiên có khoảng hơn 20 axit amin tham gia vào cấu tạo của protein, gồm 2 loại là axit amin thiết yếu và không thiết yếu. Đối với axit amin thiết yếu, cơ thể không tự tổng hợp, cần hấp thu từ thực phẩm bên ngoài. Còn axit amin không thiết yếu, cơ thể có thể tự tổng hợp nhưng vẫn nên bổ sung thêm qua ăn uống.

Protein có mặt ở xương, cơ, da, tóc…, nên việc bổ sung đầy đủ mỗi ngày là cần thiết. Cơ thể thiếu hụt proteincó thể dẫn đến suy dinh dưỡng, gầy yếu, chậm phát triển và giảm sức đề kháng,...

>> Xem thêm: Bột whey là gì? Lợi ích, cách uống đạm whey hiệu quả và lưu ý sử dụng

Chức năng của protein đối với cơ thể

Protein có vai trò vô cùng quan trọng trong việc xây dựng và duy trì các tế bào, mô và cơ quan trong cơ thể. Các chức năng quan trọng của protein đối với cơ thể chi tiết như sau:

Duy trì và tăng trưởng các mô

Trong một vài trường hợp, cơ thể cần sử dụng nhiều protein hơn mức bình thường, dẫn đến nhu cầu bổ sung đạm tăng cao. Nhu cầu protein tăng cao ở người bệnh, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú, người tập luyện nặng, lớn tuổi hoặc đang hồi phục chấn thương.

Tham gia vào các phản ứng sinh hóa

Một số loại protein hoạt động như các enzyme, đóng vai trò xúc tác cho hàng ngàn phản ứng sinh hóa cần thiết diễn ra liên tục trong cơ thể. Nhờ có enzyme mà quá trình phản ứng sinh hóa diễn ra nhanh hơn cũng như hạn chế năng lượng tiêu thụ. Một số hoạt động mà cơ thể cần phụ thuộc vào enzyme bao gồm tiêu hóa, co thắt cơ, đông máu, sản xuất năng lượng,...

Một trong những chức năng của protein là hỗ trợ phản ứng sinh hóa trong cơ thể (Nguồn: Internet)

Hỗ trợ truyền tín hiệu giữa các tế bào

Một số loại protein hoạt động như hormone (nội tiết tố) giúp truyền thông tin, giao tiếp giữa các tế bào, mô và cơ. Hormone được chia thành 3 nhóm chính: protein và peptide, steroid, amin được tạo ra từ các mô hoặc tuyến nội tiết.

Trong cơ thể, protein và peptide là nhóm chiếm phần lớn nội tiết tố, gồm có:

• Insulin: Truyền tín hiệu hấp thu glucose vào tế bào.
• Glucagon: Truyền tín hiệu phân hủy glucose dự trữ trong gan.
• hGH: Kích thích các mô phát triển.
• ADH: Truyền tín hiệu yêu cầu thận tái hấp thu nước.
• ACTH: Kích thích giải phóng cortisol tham gia vào quá trình trao đổi chất.

Định hình cấu trúc mô tế bào

Một trong những chức năng không thể thiếu của protein chính là xây dựng, định hình cấu trúc mô tế bào. Dưới đây là một số loại protein tham gia chức năng này:

• Keratin: là một dạng protein có trong da, tóc và móng tay.
• Collagen: Dạng protein nhiều nhất trong cơ thể, có trong cấu tạo của da, gân, xương và dây chằng.
• Elastin: Đóng vai trò tăng độ đàn hồi của các mô dù bị kéo dãn vẫn trở về trạng thái ban đầu như tử cung, phổi, động mạch,...

Tăng cường hệ miễn dịch

Protein giúp cơ thể tạo kháng thể (globulin miễn dịch) chống lại vi khuẩn và virus gây bệnh. Khi đã hình thành kháng thể, cơ thể sẽ “ghi nhớ” tác nhân gây hại và phản ứng nhanh hơn khi gặp lại, giúp ngăn ngừa tái nhiễm và bảo vệ cơ thể hiệu quả.

Protein giúp tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể (Nguồn: internet)

Duy trì độ pH

Ngoài vai trò trong cấu trúc và trao đổi chất, protein còn giúp cân bằng nồng độ pH trong cơ thể. Chúng hoạt động như chất đệm, giữ cho môi trường máu và dịch cơ thể ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho các quá trình sinh học diễn ra bình thường.

Ví dụ, hemoglobin là một loại protein trong hồng cầu, có khả năng liên kết với axit, giúp duy trì độ pH máu ở mức 7.35–7.45. 

Nếu pH giảm dưới 7.35 (nhiễm toan) hoặc vượt 7.45 (nhiễm kiềm), các hoạt động sống sẽ bị rối loạn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, thậm chí có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.

Vận chuyển và lưu trữ chất dinh dưỡng

Protein giúp vận chuyển các dưỡng chất như oxy, glucose, vitamin, khoáng chất qua máu đến tế bào, mỗi loại protein chỉ vận chuyển một chất đặc hiệu (ví dụ: GLUT vận chuyển glucose, không vận chuyển cholesterol).

Ngoài ra, protein còn dự trữ dưỡng chất, như ferritin lưu trữ sắt và casein trong sữa hỗ trợ phát triển toàn diện cho trẻ.

Cân bằng chất lỏng

Albumin và globulin là protein trong máu giúp duy trì áp suất thẩm thấu, giữ nước trong mạch và cân bằng chất lỏng cơ thể. Thiếu protein làm giảm hai loại này, khiến dịch thoát ra mô gây sưng phù, đặc biệt ở bụng - dấu hiệu của suy dinh dưỡng thể phù (Kwashiorkor).

Cung cấp năng lượng

Protein cung cấp 4 calo/gram, tương đương carbohydrate nhưng kém hiệu quả hơn lipid (9 calo/gram). Cơ thể chỉ dùng protein làm năng lượng khi thiếu carb và chất béo, chẳng hạn khi nhịn ăn 18 - 48 giờ, lúc đó cơ sẽ bị phân giải để lấy axit amin tạo năng lượng thay thế.

Protein giúp cung cấp năng lượng để duy trì hoạt động cơ thể (Nguồn: internet)

>> Xem thêm: 

• Top 10 sữa whey protein cho nữ tăng cơ giảm mỡ tốt nhất hiện nay
• Protein thực vật và whey protein loại nào tốt hơn?

Cách bổ sung protein hiệu quả 

Các loại thực phẩm giàu protein

Để có hiệu quả sức khỏe tốt nhất, bạn nên bổ sung protein từ nhiều nguồn khác nhau, gồm protein thực vật và protein động vật. Dưới đây là những loại thực phẩm giàu protein có thể bổ sung vào thực đơn hàng ngày của bạn:

• Các loại hải sản (cá, tôm, ghẹ,...), gia cầm (gà, vịt,...), trứng
• Các loại sữa tươi, sữa chua, phô mai
• Các loại hạt như hạt điều, hạnh nhân, macca, quả óc chó,...
• Các loại ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, lúa mì, hạt kê, kiều mạch,...
• Các loại đậu như đậu nành, đậu phộng, đậu hà lan, đậu đen,... 
• Các loại rau củ quả: Bông cải xanh, rau chân vịt, ngô, atisô, ổi, bơ...
• Thực phẩm bổ sung: sữa whey protein, sữa mass gainer tăng cân,...

Trong đó, nhóm thực phẩm bổ sung cung cấp protein hấp thu nhanh hơn thực phẩm tự nhiên. Tuy nhiên, bạn không nên thay thế hoàn toàn thực phẩm tự nhiên, mà nên kết hợp cả hai để bổ sung protein hiệu quả và cân đối. Ví dụ vào những thời điểm cần nạp protein nhanh như trước và sau khi tập gym, bạn có thể sử dụng whey protein.

Nếu bạn đang băn khoăn chưa biết lựa chọn sản phẩm bổ sung protein nào phù hợp với thể trạng của mình, hãy liên hệ với Whey Tốt ngay hôm nay!

Whey Tốt là chuỗi cửa hàng cung cấp thực phẩm bổ sung và ăn kiêng uy tín với mức giá nhất Việt Nam. Tất cả sản phẩm tại đây đều được nhập khẩu chính hãng 100% từ các thương hiệu lớn trên thế giới như Optimum Nutrition, MyProtein, Applied Nutrition, Mutant, Rule One Proteins, Rule One Proteins,...

Bên cạnh thực phẩm bổ sung protein, Whey Tốt còn có rất nhiều sản phẩm phục vụ đa dạng nhu cầu khác như sản phẩm tăng cân, sản phẩm tăng cơ, sản phẩm đốt mỡ giảm cân, vitamin và khoáng chất,... Đặc biệt, với đội ngũ tư vấn viên nhiệt tình, giàu kinh nghiệm, bạn chắc chắn sẽ tìm ra được sản phẩm phù hợp nhất với bản thân tại đây. Đến Whey Tốt ngay hôm nay để nhận được những ưu đãi mới nhất nhé!

Lượng protein cần thiết hàng ngày là bao nhiêu?

• Người trưởng thành khỏe mạnh: ~0,8g protein/kg thể trọng/ngày.
• Người tập luyện, vận động viên: 1,2–2g/kg thể trọng/ngày
  • Vận động sức bền: 1,2–1,7g/kg/ngày
  • Tập gym, thể hình: 1,4–2g/kg/ngày
• Người lớn tuổi (>70 tuổi): ≥1g/kg/ngày để duy trì cơ và xương.
• Phụ nữ mang thai, cho con bú: khoảng 71g/ngày.
• Người mắc bệnh lý (như bệnh thận): có thể cần điều chỉnh giảm protein theo chỉ định bác sĩ.

Người tập gym cần từ 1,4 - 2,0 gram protein/kg mỗi ngày (Nguồn: Internet)

Tiêu thụ thiếu hay quá nhiều protein ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe?

Tiêu thụ thiếu protein 

Tiêu thụ quá nhiều protein