Men vi sinh là gì? Phân biệt các loại dạng gói, ống, viên và men sống
Bạn thấy chữ men vi sinh trên gói cốm, ống uống, viên nang và hũ sữa chua nhưng chưa rõ men vi sinh là gì? Whey Tốt giải thích khái niệm, phân biệt với men tiêu hóa và men rượu, so sánh từng dạng bào chế và cách đọc nhãn. Nhờ đó, bạn chọn đúng dạng cho thói quen.
Men vi sinh là tên tiếng Việt của probiotic, tức chế phẩm chứa vi sinh vật sống có lợi. Thành phần chủ yếu là vi khuẩn Lactobacillus, Bifidobacterium cùng một số nấm men và bào tử. Khi dùng đủ lượng, chúng hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột.
Chữ men ở đây không liên quan tới men rượu hay men tiêu hóa. Các dạng phổ biến là gói bột hoặc cốm, ống uống, viên nang, viên bao tan và men sống trong sữa chua. Chúng khác nhau ở số CFU, cách bảo quản và cách dùng.
Men vi sinh có nhiều dạng bào chế. Nguồn: Whey Tốt
Bảng dưới đây so sánh sáu dạng bào chế theo cùng thước đo. Bạn có thể đọc theo nhu cầu:
- Muốn hiểu khái niệm và tên gọi: đọc mục định nghĩa và mục vì sao gọi là men.
- Đang cầm một hộp và không biết dạng nào: đọc bảng và ba mục theo dạng.
- Thấy chữ men sống trên sữa chua: đọc mục men sống trong sữa chua.
- Phân vân mua dạng nào: đọc mục đọc nhãn và mục chọn dạng theo thói quen.
Bảng so sánh sáu dạng bào chế của men vi sinh
Cùng là lợi khuẩn nhưng dạng bào chế quyết định số CFU, cách bảo quản và độ tiện khi dùng. Bảng dưới đây tóm tắt sáu dạng phổ biến trên thị trường Việt Nam.
Vuốt nhẹ bảng dưới đây sang ngang để xem hết thông tin
| Dạng | CFU mỗi lần dùng thường thấy | Bảo quản | Cách dùng | Phù hợp với |
|---|---|---|---|---|
| 1. Gói bột hoặc cốm | Từ 100 triệu đến 25 tỷ tùy dòng | Nhiệt độ phòng, tránh ẩm | Pha nước nguội hoặc ăn trực tiếp, uống ngay | Người khó nuốt viên, người cần thêm chất xơ |
| 2. Ống uống sẵn | Vài tỷ, thường là bào tử Bacillus | Theo nhãn, nhiều dòng cần mát | Lắc đều, uống hết một lần | Người cần dạng tiện, dùng đợt ngắn |
| 3. Viên nang thường | 5 đến 15 tỷ | Dưới 25 đến 30 độ C | Nuốt nguyên viên cùng bữa ăn | Người dùng hằng ngày, đi công tác |
| 4. Viên bao tan trong ruột | 30 đến 96 tỷ, đa chủng | Dưới 25 độ C | Nuốt nguyên viên, uống được lúc đói | Người cần liều cao |
| 5. Men sống trong sữa chua | Không ghi hoặc vài trăm triệu mỗi hũ | Ngăn mát | Ăn lạnh, không đun | Người muốn bổ sung qua bữa ăn |
| 6. Sữa chua uống men sống | Vài tỷ mỗi chai, ghi trên nhãn | Ngăn mát | Uống lạnh trước hạn | Người thích dạng đồ uống, chấp nhận đường |
Số CFU trong bảng là khoảng thường gặp, dòng cụ thể có thể cao hoặc thấp hơn. Dạng có CFU thấp không đồng nghĩa với kém, nhưng bạn cần biết mình đang trả tiền cho bao nhiêu lợi khuẩn.
Men vi sinh là gì theo định nghĩa khoa học
Theo tài liệu đồng thuận của ISAPP về probiotic, probiotic là vi sinh vật sống mang lại lợi ích sức khỏe cho vật chủ khi dùng đủ lượng. Men vi sinh là cách gọi tiếng Việt của khái niệm này, dùng cho cả thực phẩm bảo vệ sức khỏe lẫn thực phẩm lên men có chủng xác định.
Ba điều kiện đi kèm là chủng được xác định tới mã định danh, còn sống tới ruột và có nghiên cứu trên người. Sản phẩm chỉ ghi tên loài chung chung như Lactobacillus mà không có mã thì chưa đáp ứng điều kiện đầu.
Cơ chế hoạt động, nhóm chủng và ai nên bổ sung được giải thích đầy đủ trong bài probiotic là gì của Whey Tốt. Bài này tập trung vào tên gọi và các dạng bào chế.
Men vi sinh là vi sinh vật sống. Nguồn: Whey Tốt
Vì sao gọi là men và khác men tiêu hóa, men rượu ở đâu
Tiếng Việt dùng chữ men cho nhiều thứ khác nhau. Men rượu là nấm men Saccharomyces lên men đường thành cồn, men tiêu hóa là enzyme phân giải thức ăn, còn men vi sinh là lợi khuẩn sống. Ba khái niệm chỉ giống nhau ở chữ men.
Nhầm lẫn hay gặp nhất là giữa men vi sinh và men tiêu hóa, vì hai loại cùng bán ở nhà thuốc và cùng nhắm vào tiêu hóa. Cách phân biệt nhanh là đọc thành phần: có CFU là men vi sinh, có tên enzyme là men tiêu hóa.
Điểm thú vị là nấm men Saccharomyces boulardii vừa là nấm men vừa được xếp vào men vi sinh, vì có nghiên cứu về lợi ích khi uống. Bảng so sánh tình huống dùng của hai nhóm nằm ở bài men vi sinh và men tiêu hóa.
Ba loại men chỉ giống nhau ở tên gọi. Nguồn: Whey Tốt
Men vi sinh dạng gói bột và cốm
Gói bột và cốm là dạng quen thuộc nhất ở Việt Nam, thường 1 đến 3 g mỗi gói, pha nước nguội hoặc ăn trực tiếp. Ưu điểm là dễ uống với người khó nuốt viên và dễ chia liều.
Nhược điểm là nhiều dòng cốm có CFU thấp, chỉ vài trăm triệu mỗi gói, và lợi khuẩn bắt đầu chết khi bột ngâm lâu trong nước. Bạn pha xong uống ngay, không pha sẵn từ sáng để chiều uống.
Một số dòng gói bột nhập khẩu có CFU cao và thêm chất xơ, ví dụ dòng 25 tỷ CFU kèm 4 g FOS dưới đây. Cách đọc nhãn dạng gói vì thế cần nhìn cả CFU lẫn khối lượng gói.
Optibac Bifido and Fibre 30 gói. Nguồn: Whey Tốt
Men vi sinh dạng ống uống
Ống uống sẵn chứa lợi khuẩn trong dung dịch, thường là bào tử Bacillus vì bào tử chịu được môi trường lỏng và nhiệt tốt hơn vi khuẩn thường. Người dùng lắc đều rồi uống hết một lần.
Ưu điểm là tiện, không cần pha, hợp đợt ngắn vài ngày. Nhược điểm là giá mỗi liều cao hơn dạng viên và nhiều dòng cần giữ mát, bất tiện khi mang theo cả tuần.
Bào tử Bacillus khác lợi khuẩn thường ở chỗ chỉ nảy mầm khi tới ruột. Vì thế, dạng ống hay được chọn khi cần lợi khuẩn chịu axit tốt, còn dùng hằng ngày thì dạng viên kinh tế hơn.
Ống uống thường chứa bào tử. Nguồn: Whey Tốt
Men vi sinh dạng viên nang và viên bao tan trong ruột
Viên nang là dạng phổ biến của các hãng châu Âu, Úc, Mỹ, chứa lợi khuẩn đông khô nên giữ CFU ổn định tới hết hạn. Người dùng nuốt nguyên viên cùng bữa ăn, phần lớn dòng không cần bảo quản lạnh.
Viên bao tan trong ruột có thêm lớp bao chỉ tan sau khi qua dạ dày, nên uống được lúc đói và thường dùng cho dòng liều cao. Cả hai dạng đều không được nhai hay mở nang trừ khi nhãn cho phép.
Dạng viên cũng là dạng ghi nhãn rõ nhất, thường có mã chủng và CFU riêng từng chủng. Sản phẩm dưới đây là ví dụ với hai chủng B420 và Lg-36, tổng 15 tỷ CFU mỗi viên.
Life Space Shape B420 60 viên. Nguồn: Whey Tốt
Men sống trong sữa chua và sữa chua uống
Chữ men sống trên hũ sữa chua nghĩa là vi khuẩn lên men vẫn còn sống lúc bạn ăn, thường là Lactobacillus bulgaricus và Streptococcus thermophilus. Sữa chua đã tiệt trùng sau lên men thì không còn men sống dù vẫn chua.
Sữa chua uống men sống thêm chủng như Lactobacillus casei hay Lactobacillus paracasei với vài tỷ CFU mỗi chai, nhưng đi kèm lượng đường đáng kể. Câu hỏi uống Probi có tác dụng gì được trả lời riêng, kèm cách đọc nhãn đường.
Dạng này hợp với người muốn bổ sung qua bữa ăn và không cần liều cao. Người cần chủng chuyên biệt hoặc CFU rõ ràng vẫn nên dùng dạng viên hoặc gói.
Men sống là vi khuẩn lên men còn sống. Nguồn: Whey Tốt
Cách đọc nhãn men vi sinh: chủng, mã, CFU và chất xơ
Dù ở dạng nào, nhãn men vi sinh đáng tin cần bốn thông tin. Bạn kiểm tra theo thứ tự sau:
- Tên chi, loài và mã chủng: ví dụ Lactobacillus acidophilus NCFM, thiếu mã thì không tra được nghiên cứu. Bài lactobacillus là gì giải thích cách đọc tên chủng.
- Số CFU và thời điểm tính: CFU tính tới hết hạn sử dụng chặt hơn CFU lúc sản xuất.
- Điều kiện bảo quản: nhiệt độ phòng hay ngăn mát quyết định bạn có mang theo được không.
- Thành phần đi kèm: chất xơ prebiotic, vitamin hay đường, nhất là với dạng cốm và sữa chua uống.
Tác dụng theo từng chủng và mức bằng chứng được xếp trong bài probiotics tác dụng gì. Nhãn ghi đủ bốn mục trên là dấu hiệu nhà sản xuất minh bạch, dù CFU không cao.
Mã chủng và CFU tính tới hết hạn nói lên chất lượng men vi sinh nhiều hơn dạng bào chế hay số chủng in to.
Chọn dạng men vi sinh theo thói quen sinh hoạt
Người đi làm giờ hành chính và người đi công tác hợp với viên nang không cần lạnh, một viên cùng bữa sáng. Người khó nuốt viên hoặc cần thêm chất xơ chọn gói bột CFU cao, còn ống uống dành cho đợt ngắn.
Người muốn bổ sung qua bữa ăn dùng sữa chua men sống mỗi ngày và chỉ thêm dạng viên khi cần chủng cụ thể. Các viên uống probiotic chính hãng tại Whey Tốt đều ghi mã chủng và CFU để bạn đối chiếu.
Dạng nào cũng cần dùng đúng liều, đúng thời điểm và đủ 4 tuần, hướng dẫn ở bài men vi sinh uống như thế nào. Dù vậy, một số nhóm người vẫn nên hỏi bác sĩ trước khi bắt đầu, theo tài liệu của Viện Y tế Quốc gia Mỹ về probiotic.
Đối tượng nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng
Bạn đối chiếu bốn nhóm sau trước khi bắt đầu. Nếu thuộc một trong số đó, bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ:
- Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú.
- Người đang dùng thuốc theo đơn dài ngày hoặc đang được bác sĩ theo dõi sức khỏe định kỳ.
- Người vừa trải qua phẫu thuật hoặc đang nằm viện.
- Người từng phản ứng với sữa, đậu nành hoặc thành phần khác ghi trên nhãn.
Ban biên tập Whey Tốt không phải nhân viên y tế, nội dung tổng hợp từ nhãn sản phẩm và tài liệu khoa học. Thắc mắc về tình trạng riêng, bạn trao đổi trực tiếp với bác sĩ.
Chọn dạng theo nhịp sinh hoạt. Nguồn: Internet
Men vi sinh là lợi khuẩn sống, không phải men tiêu hóa hay men rượu, và có sáu dạng bào chế khác nhau ở CFU, bảo quản và cách dùng. Bạn tự quyết định bằng cách đọc mã chủng, CFU tới hết hạn và chọn dạng hợp thói quen của mình. Khi đó, câu hỏi men vi sinh là gì không còn khiến bạn lúng túng trước kệ hàng.
Hai dạng dưới đây là hai dạng bào chế đã so sánh trong bài, giá và tình trạng hàng xem trên trang sản phẩm. Nếu cần đối chiếu nhãn, đội ngũ tư vấn Whey Tốt hỗ trợ qua Zalo và hotline 0937 63 07 28.
Bài viết liên quan
- Probiotic là gì? Lợi khuẩn hoạt động ra sao và ai nên bổ sung mỗi ngày
- Men vi sinh có tác dụng gì? 8 lợi ích của probiotic với đường ruột
- Lactobacillus là gì? Các chủng phổ biến và có trong thực phẩm nào
- Men vi sinh và men tiêu hóa khác nhau thế nào? Khi nào dùng loại nào
- Uống Probi có tác dụng gì? Giải đáp về sữa chua uống men sống Vinamilk
Lưu ý: Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Hiệu quả sử dụng tùy thuộc vào cơ địa và chế độ dinh dưỡng, tập luyện của mỗi người.
