CoQ10 là gì, có tác dụng gì và ai nên bổ sung
Nội dung được biên tập
Bài viết do ban biên tập Whey Tốt tổng hợp và đối chiếu giữa các nghiên cứu khoa học cùng thông tin công bố của nhà sản xuất. Whey Tốt phân phối thực phẩm bổ sung nhập khẩu chính ngạch, có nhãn phụ tiếng Việt và hồ sơ công bố an toàn thực phẩm rõ ràng.
CoQ10 hiện diện trong gần như mọi tế bào và tập trung dày đặc ở các cơ quan tiêu hao nhiều năng lượng như tim, gan và thận. Dù tên gọi này quen thuộc trên nhãn nhiều sản phẩm chăm sóc sức khỏe, không ít người vẫn băn khoăn nó thực chất là gì, là thuốc hay thực phẩm bổ sung, và liệu có phải một loại vitamin. Tại Whey Tốt, bài viết tổng hợp lại toàn bộ kiến thức nền tảng đó.
Theo các nghiên cứu khoa học, khả năng tự tổng hợp CoQ10 của cơ thể có xu hướng giảm dần khi tuổi tăng, đây là lý do nhiều người trưởng thành bắt đầu quan tâm đến việc bổ sung. Mọi thông tin bên dưới được ban biên tập Whey Tốt đối chiếu giữa tài liệu khoa học và công bố nhà sản xuất, giúp bạn hiểu đúng bản chất trước khi cân nhắc lựa chọn.
CoQ10 (Coenzyme Q10) là gì?
CoQ10, viết đầy đủ là Coenzyme Q10, là một hợp chất tan trong dầu, có cấu trúc gần giống vitamin và hiện diện tự nhiên trong cơ thể người. Hợp chất này còn được gọi là ubiquinone, bắt nguồn từ chữ ubiquitous nghĩa là có mặt ở khắp nơi, phản ánh đúng việc nó phân bố trong hầu hết các tế bào.
Phần lớn lượng CoQ10 nằm bên trong ty thể, bộ phận được ví như nhà máy năng lượng của tế bào. Đây là lý do các mô hoạt động liên tục và cần nhiều năng lượng như cơ tim, gan và thận thường chứa nồng độ CoQ10 cao hơn so với các mô khác.
Trong cơ thể, CoQ10 tồn tại ở hai dạng có thể chuyển hóa qua lại: ubiquinone là dạng oxy hóa, và ubiquinol là dạng khử. Hai dạng này luân chuyển liên tục và đảm nhận vai trò khác nhau, phần so sánh chi tiết sẽ có ở mục bên dưới.
CoQ10 có tác dụng gì với cơ thể?
Vai trò của CoQ10 xoay quanh hai chức năng nền tảng đã được nhiều nghiên cứu khoa học ghi nhận, và cả hai đều bắt nguồn từ vị trí đặc biệt của nó bên trong tế bào.
Chức năng thứ nhất là tham gia vào quá trình tạo năng lượng. Bên trong ty thể, tế bào chuyển hóa dưỡng chất từ thức ăn thành ATP, dạng năng lượng dùng cho gần như mọi hoạt động sống, từ nhịp đập của cơ tim đến từng cử động của cơ bắp. CoQ10 đóng vai trò như một chất vận chuyển electron di động trong chuỗi vận chuyển electron tại màng trong ty thể, giúp luân chuyển electron giữa các phức hợp enzyme để hoàn tất quá trình sinh năng lượng. Thiếu đi mắt xích này, chuỗi phản ứng sẽ khó vận hành trơn tru.
Điều này lý giải vì sao các mô có mật độ ty thể dày đặc và hoạt động liên tục, như cơ tim, gan, thận và các cơ đang vận động, thường chứa nồng độ CoQ10 cao hơn. Những cơ quan này cần một dòng năng lượng ổn định để duy trì công việc không ngừng nghỉ.
Chức năng thứ hai là vai trò chống oxy hóa. Ở dạng ubiquinol, CoQ10 là một trong số ít chất chống oxy hóa tan trong lipid mà cơ thể có thể tự tạo ra. Nhờ đặc tính tan trong dầu, nó tiếp cận được màng tế bào và các phân tử chất béo trong máu, những vị trí mà chất chống oxy hóa tan trong nước khó với tới, và góp phần hạn chế tác động của gốc tự do tại đó. Một điểm đáng chú ý được các nghiên cứu ghi nhận là CoQ10 còn góp phần tái tạo lại dạng hoạt động của vitamin E, qua đó hỗ trợ mạng lưới chống oxy hóa chung của cơ thể.
Vì ty thể vừa là nơi sản xuất năng lượng chính vừa là nơi sinh ra nhiều gốc tự do trong quá trình đó, sự hiện diện của CoQ10 tại đây mang ý nghĩa kép. Cũng nhờ vai trò nền tảng này, CoQ10 là đối tượng được nghiên cứu rộng rãi trong nhiều lĩnh vực sức khỏe, và còn được quan tâm trong chăm sóc da nhờ đặc tính chống oxy hóa.
Cần nhắc lại rằng CoQ10 chỉ là một phần trong hệ thống sinh hóa phức tạp của cơ thể. Mức độ phù hợp với mỗi người phụ thuộc vào nhiều yếu tố như độ tuổi, chế độ ăn và mức độ vận động.
CoQ10 là thuốc hay thực phẩm bổ sung? Có phải vitamin không?
Đây là hai câu hỏi được tìm kiếm nhiều và cần làm rõ.
Về phân loại, các sản phẩm CoQ10 lưu hành tại Việt Nam thuộc nhóm thực phẩm bổ sung, hay thực phẩm bảo vệ sức khỏe, không phải là thuốc. Sản phẩm được dùng để bổ sung cho chế độ ăn, đi kèm hồ sơ công bố an toàn thực phẩm, chứ không mang vai trò điều trị. Nếu bạn quan tâm sản phẩm nào phù hợp, có thể tham khảo cách chọn loại CoQ10 tốt.
Về việc có phải vitamin hay không, câu trả lời là không, dù CoQ10 thường được xếp cạnh các vitamin trên kệ hàng. Vitamin theo định nghĩa là những chất thiết yếu mà cơ thể gần như không tự tạo ra được và phải nạp từ bên ngoài. Trong khi đó, cơ thể người có khả năng tự tổng hợp CoQ10. Vì lý do này, CoQ10 thường được mô tả là một hợp chất giống vitamin, thay vì một vitamin thực thụ.
Vuốt nhẹ bảng dưới đây sang ngang để xem hết thông tin
| Tiêu chí | Ubiquinone | Ubiquinol |
|---|---|---|
| Dạng hóa học | Dạng oxy hóa | Dạng khử |
| Vai trò nổi bật | Mắt xích tạo năng lượng trong ty thể | Chất chống oxy hóa |
| Độ ổn định | Ổn định, dễ bảo quản | Kém ổn định hơn, cần công nghệ bảo vệ |
| Mức phổ biến | Có mặt trong phần lớn sản phẩm | Ít phổ biến hơn, thường ở dòng cao cấp |
| Khả năng chuyển hóa | Cơ thể chuyển ubiquinone thành ubiquinol | Cơ thể chuyển ubiquinol thành ubiquinone |
Cơ thể tổng hợp CoQ10 như thế nào và có trong thực phẩm nào?
Cơ thể tự sản xuất CoQ10 thông qua một chuỗi phản ứng sinh hóa gồm nhiều bước, sử dụng các axit amin và một số vitamin nhóm B làm nguyên liệu. Đây là lý do một chế độ ăn cân đối đóng vai trò gián tiếp trong việc duy trì lượng CoQ10 nội sinh. Tuy nhiên, theo các nghiên cứu khoa học, khả năng tổng hợp này không cố định suốt đời mà có xu hướng giảm dần khi tuổi tăng, và đó là một trong những lý do nhóm người trưởng thành lớn tuổi quan tâm nhiều hơn đến CoQ10.
Bên cạnh nguồn nội sinh, CoQ10 cũng có trong thực phẩm, dù hàm lượng nhìn chung khá nhỏ. Nhóm giàu CoQ10 hơn cả thường là nội tạng động vật như tim và gan, cùng các loại cá béo như cá mòi, cá thu, cá trích. Tiếp theo là một số loại thịt, các loại hạt như đậu phộng và hạt dẻ cười, hạt mè, cùng dầu thực vật như dầu đậu nành. Rau củ và trái cây cũng chứa CoQ10 nhưng ở mức thấp hơn nhiều. Theo ước tính từ các nghiên cứu, một chế độ ăn thông thường chỉ cung cấp khoảng 3 đến 6mg CoQ10 mỗi ngày, và quá trình chế biến ở nhiệt độ cao như chiên rán có thể làm giảm một phần lượng này.
Với nguồn bổ sung, nhiều người quan tâm đến yếu tố nhập khẩu, ví dụ CoQ10 xuất xứ Mỹ. Dù đến từ đâu, có một đặc điểm quan trọng cần nhớ: CoQ10 là phân tử lớn và tan trong dầu, nên khả năng hấp thu qua đường tiêu hóa khá hạn chế và được cải thiện đáng kể khi đi cùng chất béo. Đây chính là lý do CoQ10 thường được hấp thu tốt hơn khi dùng cùng bữa ăn có dầu mỡ, và cũng giải thích vì sao nhiều sản phẩm được bào chế ở dạng viên nang mềm chứa dầu thay vì viên nén thông thường.
Coenzyme Q10 150mg
Healthy Care Coenzyme Q10 150mg (100 viên)
Viên nang chứa Coenzyme Q10 hàm lượng 150mg mỗi viên, lọ 100 viên, xuất xứ Úc, có nhãn phụ tiếng Việt và hồ sơ công bố an toàn thực phẩm.
650.000đ
Tìm hiểu sản phẩmAi nên quan tâm đến việc bổ sung CoQ10?
Vì CoQ10 liên quan đến năng lượng tế bào và khả năng chống oxy hóa, một số nhóm dưới đây thường được nhắc đến khi bàn về việc bổ sung. Đây là thông tin tham khảo, lựa chọn cụ thể nên dựa trên nhu cầu của mỗi người.
- Người trưởng thành lớn tuổi, do khả năng tổng hợp nội sinh có xu hướng giảm theo thời gian.
- Người vận động với cường độ cao, khi các hoạt động đòi hỏi nhiều năng lượng làm tăng nhu cầu chuyển hóa tại cơ.
- Người có chế độ ăn ít các nguồn giàu CoQ10, chẳng hạn ăn ít cá béo hoặc nội tạng.
- Người quan tâm đến chăm sóc sức khỏe tổng thể cùng yếu tố chống oxy hóa trong sinh hoạt hằng ngày.
Thương hiệu lâu năm
Blackmores CoQ10 150mg
Sản phẩm CoQ10 hàm lượng 150mg đến từ Blackmores, thương hiệu Úc đã có mặt nhiều năm trên thị trường, đi kèm nhãn phụ tiếng Việt.
490.000đ
Xem chi tiếtCách dùng CoQ10 và lưu ý khi hấp thu
Cách dùng cụ thể nên tuân theo công bố và hướng dẫn của từng nhà sản xuất, vì mỗi sản phẩm có hàm lượng và dạng bào chế khác nhau. Dù vậy, có vài nguyên tắc chung giúp tối ưu trải nghiệm.
Do CoQ10 tan trong dầu, dùng cùng hoặc ngay sau bữa ăn có chất béo là cách thường được khuyến nghị để hỗ trợ hấp thu. Nhiều người chọn dùng vào buổi sáng hoặc trưa cùng bữa chính. Nếu muốn tìm hiểu kỹ, bạn có thể tham khảo bài liều dùng CoQ10 phù hợp.
Về hàm lượng, sản phẩm trên thị trường khá đa dạng, từ mức khởi điểm thấp đến cao hơn, trong đó mức 200mg mỗi ngày là một mốc nhiều người tìm hiểu. Khi chọn mua, ban biên tập Whey Tốt gợi ý ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc nhập khẩu rõ ràng và nhãn phụ tiếng Việt đầy đủ.
Lựa chọn khởi điểm
Pharmekal CoQ10 30mg (30 viên)
CoQ10 hàm lượng 30mg, lọ 30 viên, mức khởi điểm phù hợp với người mới làm quen, xuất xứ Mỹ, có nhãn phụ tiếng Việt.
170.000đ
Tham khảo ngayCâu hỏi thường gặp
CoQ10 là gì?
CoQ10 là cách gọi tắt của Coenzyme Q10, một hợp chất tan trong dầu, giống vitamin, hiện diện tự nhiên trong tế bào và tập trung nhiều ở ty thể.
CoQ10 có phải là thuốc không?
Không. Các sản phẩm CoQ10 tại Việt Nam thuộc nhóm thực phẩm bổ sung, đi kèm hồ sơ công bố an toàn thực phẩm, không phải thuốc.
CoQ10 có phải vitamin không?
Không hẳn. Vì cơ thể tự tổng hợp được CoQ10 nên nó được xem là hợp chất giống vitamin, thay vì vitamin thực thụ.
Nên uống CoQ10 khi nào?
Do tan trong dầu, CoQ10 thường được dùng cùng bữa ăn có chất béo, nhiều người chọn buổi sáng hoặc trưa. Cách dùng cụ thể nên theo hướng dẫn nhà sản xuất.
Ubiquinone và ubiquinol khác nhau ra sao?
Ubiquinone là dạng oxy hóa, ổn định và phổ biến, còn ubiquinol là dạng khử đóng vai trò chống oxy hóa. Cơ thể có thể chuyển hóa qua lại giữa hai dạng.
Thực phẩm nào chứa CoQ10?
Cá béo như cá mòi và cá thu, nội tạng như tim và gan, các loại hạt, dầu thực vật và ngũ cốc nguyên cám, dù hàm lượng từ thực phẩm thường nhỏ.
Hiểu đúng bản chất CoQ10 là bước đầu tiên trước khi cân nhắc bổ sung. Nếu bạn đang tìm một sản phẩm CoQ10 nhập khẩu chính ngạch với nhãn phụ tiếng Việt rõ ràng, dưới đây là vài lựa chọn tại Whey Tốt để tham khảo.
Gợi ý sản phẩm CoQ10 tại Whey Tốt
Nguồn tham khảo
- National Center for Complementary and Integrative Health, Coenzyme Q10. nccih.nih.gov
- Mayo Clinic, Coenzyme Q10. mayoclinic.org
- Cleveland Clinic, What Is CoQ10. health.clevelandclinic.org
- Sood B, Patel P, Keenaghan M, Coenzyme Q10, StatPearls, NCBI Bookshelf. ncbi.nlm.nih.gov
- Coenzyme Q10, Clinical Applications, PMC. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
