Uống whey có hại không? Tác hại của whey protein khi dùng sai cách
Nhiều người định mua hũ whey đầu tiên lại chững lại trước lời đồn về tác hại của whey protein. Whey chỉ là đạm sữa, nên phần lớn tác hại được kể lại đến từ cách dùng sai hoặc cơ địa không phù hợp. Whey Tốt phân biệt phản ứng thật với lo lắng không bằng chứng dưới đây.
Whey an toàn với người khỏe mạnh dùng đúng liều
Với người khỏe mạnh dùng đúng liều, phản ứng thường gặp của whey chỉ là đầy bụng do lactose, hoặc dị ứng ở người vốn dị ứng đạm sữa. Theo tuyên bố lập trường của ISSN, mức đạm cao hơn khuyến nghị thông thường chưa cho thấy tác hại ở người khỏe mạnh có tập luyện.
Rủi ro chỉ tăng khi uống whey thay bữa ăn, dùng quá liều kéo dài hoặc dùng khi có bệnh lý nền mà chưa hỏi bác sĩ. Nói cách khác, chuyện có hại hay không nằm ở cách dùng và cơ địa, không nằm ở bản thân đạm sữa.
Tác hại của whey chỉ đến khi dùng sai. Nguồn: Whey Tốt
Những phản ứng thật khi dùng whey và nguyên nhân
Whey protein là đạm tách từ sữa, nên phần lớn phản ứng khó chịu đến từ chính nguồn gốc sữa chứ không từ chất lạ nào. Bốn phản ứng được ghi nhận gồm:
- Đầy bụng, sôi bụng, tiêu chảy: do lactose còn lại trong whey concentrate ở người thiếu enzyme lactase. Chuyển sang whey protein isolate lọc gần hết lactose thường là đủ; vì sao isolate nhẹ bụng hơn thì bài whey isolate là gì nói kỹ.
- Dị ứng đạm sữa: khác với khó dung nạp lactose, đây là phản ứng miễn dịch với chính đạm sữa, biểu hiện phát ban, ngứa, sưng môi hoặc khó thở. Người dị ứng đạm sữa không dùng được bất kỳ loại whey nào.
- Nổi mụn: Uống whey có gây nổi mụn không phụ thuộc cơ địa và phần đường, sữa pha kèm. Chuyện whey và mụn đáng thử từng yếu tố trước khi đổ lỗi cho whey.
- Táo bón hoặc khát: khi tăng đạm mà không tăng nước và chất xơ, đây là lỗi của cả khẩu phần, không riêng của whey.
Bốn phản ứng trên đều có cách xử lý tại nhà: đổi loại whey, giảm liều, uống thêm nước và ăn đủ rau. Riêng dị ứng đạm sữa thì cách xử lý là ngừng dùng và gặp bác sĩ.
Dị ứng đạm sữa khác với khó tiêu lactose. Nguồn: Whey Tốt
Những lo lắng không có bằng chứng và điều nghiên cứu đo được
Nhiều tin đồn về whey đến từ việc nhầm whey với thuốc steroid. Whey chỉ là thực phẩm bổ sung đạm, bảng thành phần ghi rõ whey protein isolate hoặc concentrate, không chứa hormone.
Vì vậy, lo ngại whey ảnh hưởng sinh lý nam không có cơ sở từ thành phần. Cũng chưa có nghiên cứu nào ghi nhận điều này ở người dùng whey đúng liều. Ngược lại, đạm đầy đủ là điều kiện để duy trì khối cơ và sức lực nói chung.
Một lo lắng khác là uống whey sẽ lên mỡ. Mỡ chỉ tích khi tổng năng lượng dư, mà một muỗng whey chỉ quanh 130 kcal. Vì thế câu hỏi Uống whey có tăng cân không được trả lời bằng cách tính calo thay vì bằng cảm giác.
Điều nghiên cứu đo được là lợi ích của đạm đủ. Phân tích gộp của Morton và cộng sự thấy bổ sung đạm giúp tăng khối nạc và sức mạnh khi tập kháng lực. Muốn xem đầy đủ bằng chứng về tác dụng của whey, từng kỳ vọng được xếp theo mức bằng chứng trong bài tác dụng của whey.
Whey là đạm sữa, không phải steroid. Nguồn: Whey Tốt
Dấu hiệu dùng quá liều và cách điều chỉnh
Quá liều whey hiếm khi gây hại cấp, nhưng gây lãng phí và đẩy thực phẩm thật ra khỏi khẩu phần. Khuyến nghị của ISSN cho người tập kháng lực là 1,4 đến 2,0 g đạm mỗi kg mỗi ngày, chia thành các cữ 20 đến 40 g.
Ba dấu hiệu bạn đang dùng quá mức cần: đầy bụng kéo dài sau mỗi cữ, chán ăn bữa chính và uống whey hơn ba cữ mỗi ngày. Khi đó, giảm còn một đến hai cữ và tính lại tổng đạm là đủ.
Cách tính rất đơn giản, và bạn không cần nhớ công thức. Bảng liều whey mỗi ngày theo cân nặng nằm trong bài cách uống whey đúng. Muốn đổi muỗng ra gam đạm thì xem 1 muỗng whey bao nhiêu calo, kể cả khi nhãn ghi theo 1 scoop whey bao nhiêu gam.
Thời điểm uống không quan trọng bằng tổng đạm, nhưng chia đều các cữ giúp bụng dễ chịu hơn. Câu hỏi Nên uống whey khi nào đã có bài riêng với lịch theo từng mục tiêu, kể cả uống whey vào thời điểm nào khi tập hai buổi.
Riêng Cách pha whey chỉ cần nhớ một điều: pha với nước mát, cho nước vào trước rồi mới đổ bột để tránh vón cục. Bình lắc có bóng kim loại giúp tan nhanh hơn ly thường.
Dùng đúng liều, chọn đúng loại whey. Nguồn: Whey Tốt
Whey không thay được bữa ăn
Tác hại âm thầm của whey nằm ở cách dùng sai mục đích: uống thay bữa chính trong thời gian dài. Một muỗng whey chỉ có đạm, thiếu chất xơ, chất béo tốt, vitamin và khoáng chất mà bữa ăn cung cấp.
Người dùng whey thay bữa thường gặp mệt mỏi, táo bón và thèm ngọt sau vài tuần, rồi đổ lỗi cho whey. Cách dùng đúng là xem whey như một bữa phụ bù đạm, đặt cạnh bữa chính chứ không thay bữa chính.
Nếu mục tiêu là bù năng lượng chứ không chỉ bù đạm, whey cũng không phải lựa chọn đúng. Whey đứng ở đâu trong khẩu phần còn tùy từng nhóm người. Người mới thường bắt đầu từ bảng whey protein tốt nhất, người lớn tuổi có bài riêng về whey cho người lớn tuổi.
Một hũ isolate như BioX Power Whey Isolate 31g protein cho đúng vai trò bữa phụ: nhiều đạm, ít calo, không thay được rau và tinh bột. Bạn vẫn cần bữa chính đủ chất bên cạnh nó.
BioX Power dùng như bữa phụ bù đạm. Nguồn: Whey Tốt
Ai nên hỏi bác sĩ trước khi dùng whey
Tác hại thật của whey tập trung ở những người có cơ địa hoặc tình trạng sức khỏe riêng, không ở người khỏe mạnh. Năm nhóm dưới đây nên hỏi người có chuyên môn trước khi dùng:
- Người dị ứng đạm sữa: không dùng được whey, có thể cân nhắc đạm thực vật sau khi hỏi bác sĩ.
- Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú: nhu cầu đạm thay đổi theo giai đoạn, cần bác sĩ sản khoa quyết định.
- Người dùng thuốc theo đơn dài ngày hoặc chuẩn bị phẫu thuật: đạm bổ sung có thể ảnh hưởng cách dùng một số thuốc.
- Người được dặn hạn chế đạm hoặc có bệnh lý nền: bác sĩ đang theo dõi là người quyết định lượng đạm phù hợp.
- Người dưới 18 tuổi: nhãn các hãng như BioX đều khuyến cáo hỏi bác sĩ trước khi dùng.
Đối tượng nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng
Ban biên tập Whey Tốt không phải nhân viên y tế, nội dung tổng hợp từ nhãn sản phẩm và tài liệu khoa học. Khi có bệnh lý nền, lời dặn của bác sĩ đang theo dõi luôn đi trước mọi bài viết.
Ngoài năm nhóm trên, người khỏe mạnh có thể dùng whey như một nguồn đạm bình thường và đọc kỹ bảng thành phần trước khi mua. Khi cần đối chiếu nhãn, bạn có thể liên hệ với Whey Tốt trước khi chọn hũ.
Người khỏe mạnh dùng whey như đạm thường. Nguồn: Whey Tốt
Cách chọn và dùng whey để tránh rủi ro
Năm thói quen dưới đây giúp loại gần hết rủi ro khi dùng whey. Chúng gồm:
- Đọc dòng thành phần: chọn các loại bột whey theo cơ địa. Khác biệt giữa Whey concentrate, Whey isolate và Whey hydrolyzed được xếp cạnh nhau trong bài các loại whey protein.
- Bắt đầu bằng nửa muỗng: dùng ba ngày đầu để thử phản ứng tiêu hóa trước khi lên liều đầy đủ.
- Tính tổng đạm cả ngày: cách tính phần thiếu theo cân nặng nằm trong bài whey protein là gì, bài nền về bột whey protein.
- Mua hộp có tem phụ và hồ sơ công bố: ví dụ từng bán là Applied Nutrition ISO XP 1.8KG và Vitaxtrong Iso Pro 8lbs.
- Đổi loại khi có phản ứng: đổi từ concentrate sang isolate khi đầy bụng, tạm ngừng để theo dõi khi Uống whey protein nổi mụn.
Whey an toàn với người khỏe mạnh dùng đúng liều, rủi ro nằm ở cơ địa và cách dùng chứ không nằm ở bản thân đạm sữa.
Nếu còn băn khoăn về Cách uống whey đúng chuẩn hay uống whey khi nào, hai bài đó đi theo từng mục tiêu cụ thể. Còn câu trả lời ngắn cho whey có hại không vẫn là đọc nhãn, dùng đúng liều và hỏi bác sĩ khi có bệnh nền.
Chọn hộp có tem phụ và công bố. Nguồn: Whey Tốt
Whey là đạm sữa, phản ứng thật chỉ là đầy bụng do lactose hoặc dị ứng đạm sữa, phần lớn lo lắng khác không có bằng chứng. Dùng đúng liều, không thay bữa ăn, đọc nhãn và hỏi bác sĩ khi có bệnh lý nền là đủ để tránh rủi ro. Khi hiểu đúng tác hại của whey protein, bạn dùng whey như một nguồn đạm bình thường.
Hai dòng isolate của BioX và bình lắc đi kèm nằm ngay dưới đây, giá và tình trạng hàng xem trên trang sản phẩm. Nếu cần đối chiếu nhãn trước khi mua, đội ngũ tư vấn Whey Tốt hỗ trợ qua Zalo và hotline 0937 63 07 28.
Bài viết liên quan
- Tác dụng của whey protein: bằng chứng khoa học và kỳ vọng sai
- Uống whey có nổi mụn không? Nguyên nhân và cách khắc phục
- Không tập gym có nên uống whey protein không?
- Nên uống whey khi nào? Thời điểm uống whey theo từng mục tiêu
Lưu ý: Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Hiệu quả sử dụng tùy thuộc vào cơ địa và chế độ dinh dưỡng, tập luyện của mỗi người.
